Apartmanda evcil hayvan beslemeyi yasaklayan bir hüküm Kat Mülkiyeti Kanunu’nda yoktur; yönetim planındaki yasağın geçerliliği ise öğretide tartışılır, Yargıtay ise yasağı sert uygulamıştır.23 Yasak yoksa ölçüt, hayvanın komşuları rahatsız edip etmediğidir.12
Apartman sakinlerinin en sık tartıştığı konulardan biri, kedi ve köpek gibi hayvanların beslenmesidir. Bir komşu hayvanı sever, ötekisi gürültüden ve kokudan şikâyetçi olur; yönetim planında “hayvan beslenemez” yazıyorsa tartışma daha da büyür. Bu yazı, soruyu Kat Mülkiyeti Kanunu m.18 ve tezlerde aktarılan Yargıtay kararlarından çıkarıyor: kanunda yasak olup olmadığı, rahatsızlığın nasıl ölçüldüğü, yönetim planı yasağının geçerliliği, Yargıtay’ın yaklaşımı, tahliye öncesi önlemler ve ortak alanların kullanımı.
Kanunda evcil hayvan yasağı var mı?
Hayır. Sönmez, Kat Mülkiyeti Kanunu’nda bağımsız bölümlerde ev ve süs hayvanı beslenemeyeceğine dair yasaklayıcı bir hüküm bulunmadığını yazar. Yönetim planında hayvan beslenmesine izin veren hükümler bulunabileceği gibi yasaklayan hüküm konulmamış da olabilir; bu hâllerde kural olarak kat maliklerinin kendi bağımsız bölümlerinde ev ve süs hayvanı beslemelerine engel yoktur.2 Cemiloğlu da kanunda bağımsız bölümlerde evcil hayvanların barınmasını engelleyen bir hüküm bulunmadığını, evcil hayvanların ortak yerlerden faydalanmasını engelleyen bir hüküm de olmadığını yazar.3
Konu bu nedenle Kat Mülkiyeti Kanunu’nun 18. maddesindeki genel kurala bağlanır.
“Kat malikleri, gerek bağımsız bölümlerini, gerek eklentileri ve ortak yerleri kullanırken doğruluk kaidelerine uymak, özellikle birbirini rahatsız etmemek, birbirinin haklarını çiğnememek ve yönetim planı hükümlerine uymakla, karşılıklı olarak yükümlüdürler.”
Hayvan ne zaman rahatsızlık sayılır?
Sönmez’e göre hayvan beslenirken kat maliklerinin birbirini rahatsız etmeme yükümlülüğü ölçüt alınmalıdır. Tez, burada hayvan sevgisi ile rahatsız etmeme yükümlülüğünün çatıştığını, rahatsızlığın gürültü, koku, kirlilik, saldırganlık, sağlık (alerjik reaksiyonlar) ya da farklı bir nedenden doğabileceğini ve meydana gelen rahatsızlığın mutlaka ortaya konulması gerektiğini yazar.2 Aynı tezde örnek olarak, kedi veya köpek tüyüne alerjisi bulunan ve hayvan beslenmesinden olumsuz etkilendiğini sağlık raporuyla ispatlayan malikin rahatsız olduğunun kabul edilmesi ve hayvanın tahliyesine karar verilmesi gerektiği söylenir.2
Aynı sayfalar şunu da vurgular: ev ve süs hayvanlarının beslenmesi tek başına rahatsızlık sebebi sayılamaz ve hayvanın tahliyesine gerekçe gösterilemez.2 Sönmez, hayvan sahiplerinin tasmasız gezdirmeme, dışkıyı temizleme, mamaları gelişigüzel dağıtmama ve aşıları yaptırma gibi önlemleri alma yükümlülüğü altında olduğunu da yazar.2 Gürültü kaynaklı şikâyetlerin genel çerçevesi için gürültü yapan komşu yazımıza bakabilirsiniz.
Yargıtay kararları rahatsızlığı nasıl değerlendirdi?
Sönmez’in aktardığı kararlar iki yönlüdür. Birinci grup, hayvanın varlığı değil davranışına bakar. Yargıtay 18. Hukuk Dairesi’nin T. 07.03.1996 tarihli ve 1522/2303 sayılı kararı, süs hayvanlarının ancak diğer bağımsız bölüm maliklerini rahatsız etmemek koşuluyla beslenebileceği yönündedir; Yargıtay 18. HD’nin T. 15.02.1993 tarihli ve 13261/1653 sayılı kararında köpeğin evcil bir hayvan olup bizatihi varlığının rahatsız edici bir unsur sayılamayacağına hükmedilmiştir.2 Rahatsızlığın yalnız köpeğin varlığından değil, onun ve onu besleyenlerin davranışlarından kaynaklanması hâlinde mahkemenin giderilmesine yönelik önlemleri alması gerektiği de aynı tezde Yargıtay’a atfedilir.2
İkinci grup, rahatsızlığın somut olarak ortaya çıktığı kararlardır. Sönmez, yönetim planında yasaklayıcı hüküm bulunmasa bile rahatsızlık yarattığı saptanan köpeğin uzaklaştırılması gerektiği yönünde Yargıtay 18. HD’nin T. 08.09.2014, 10395/12213 sayılı ve T. 23.05.2016, 5445/8200 sayılı kararlarını gösterir.2 Tez, iri yapısıyla maliklerde, özellikle çocuklarda korku ve rahatsızlık yaratan köpek için tahliye kararı verilebileceğini (Yargıtay 18. HD, T. 12.03.2009, E. 2008/11233, K. 2009/2477) ve beş kedinin yarattığı olumsuzlukların komşuluk tahammül sınırları içinde sayılamayacağı gerekçesiyle kedilerin rahatsızlık vermediğine hükmeden mahkeme kararının Yargıtay tarafından bozulduğunu anlatır.2
Hangi hayvanlar ev ve süs hayvanı sayılır?
Sönmez, Hayvanları Koruma Kanunu’nun evcil hayvanı “insan tarafından kültüre alınmış ve eğitilmiş hayvanlar” olarak, ev ve süs hayvanını ise insan tarafından özellikle evde, işyerinde veya arazide özel zevk ve refakat amacıyla muhafaza edilen, bakımı ve sorumluluğu sahiplerince üstlenilen her türlü hayvan olarak tanımladığını aktarır. Her ev ve süs hayvanı bir evcil hayvandır; ancak her evcil hayvan ev ve süs hayvanı değildir. Tez, kedi, köpek, kuş ve hamsteri hem evcil hem ev ve süs hayvanı olarak; inek, koyun, at, lama ve tavuğu ise yalnızca evcil hayvan olarak örnekler.2
Yazar buradan hareketle kat mülkiyetine tabi yapılarda yalnızca ev ve süs hayvanlarının beslenebilmesi gerektiğini düşündüğünü belirtir; yargı kararlarında kastedilenin de ev ve süs hayvanları olduğunu, uyuşmazlıkların sıklıkla kedi ve köpek beslemesinden doğduğunu yazar.2 Aynı bölümde günümüzde evcil olmayan, hatta tehlikeli veya yabani hayvanların da beslendiği görüldüğü için konunun ev ve süs hayvanları ile bunların dışındakiler diye ayrı ele alınmasının yararlı olacağı söylenir.2
Komşuluk hukuku bu konuda nasıl işler?
Sönmez, hayvanların yarattığı rahatsızlıklar bakımından Türk Medeni Kanunu’nun 737. ve devamı maddelerindeki komşuluk hukuku düzenlemelerinin kat mülkiyetinin özellikleri dikkate alınarak uygulama alanı bulduğunu yazar. Bu nedenle en ufak rahatsızlığı dahi Kat Mülkiyeti Kanunu m.18’den doğan yükümlülüğe aykırılık saymanın doğru olmayacağını, önemli olanın rahatsızlığın hoşgörü sınırları içinde katlanılır olup olmadığı olduğunu belirtir.2 Hoşgörü sınırının aşılıp aşılmadığını belirleme görevi, Yargıtay’a atfen hâkime aittir.2 Komşuluk kaynaklı genel şikâyetler için gürültü yapan komşu yazımıza da bakabilirsiniz.
Yönetim planındaki hayvan yasağı geçerli mi?
Ergül, yönetim planının Kat Mülkiyeti Kanunu m.28 uyarınca bütün kat maliklerini bağlayan sözleşme hükmünde olduğunu, onu imzalayan maliklerle birlikte külli ve cüzi haleflerini de bağladığını yazar.4 Cemiloğlu da yönetim planıyla, kamu düzenine ve emredici hükümlere aykırı olmamak kaydıyla, kanunda bulunmayan yasakların getirilebileceğini; evcil hayvanların ortak yerleri kullanmasının yönetim planında yasaklanmasının mümkün olduğunu ve bu hâlde malikler ile bağımsız bölümden yararlananların kurala uymakla yükümlü olacağını belirtir.3 Yönetim planı değişikliği için yönetim planı değişikliği yazımıza bakabilirsiniz.
Ancak Sönmez, bağımsız bölümlerde hayvan beslemeyi yasaklayan yönetim planı hükümlerinin geçerliliğinin öğretide eleştirildiğini, yazarın ise bu yasakların geçerli olduğunu fakat katı uygulanmaması gerektiğini düşündüğünü yazar. Yasaklar belirli hayvanların adını sayabileceği gibi tüm hayvanları da kapsayabilir; bazen şart ve sınırlama içerir. Tezde şu örnekler anılır: kat maliklerinin komşularını rahatsız etmeden evcil hayvan besleyebileceği, kedi ve köpek dışında hayvan beslenemeyeceği, bir malikin en fazla iki evcil hayvan besleyebileceği hükümleri.2 Yasağın bilinçli konulabileceği gibi başka binaların yönetim planlarının aynen alınmasından da kaynaklanabileceği not edilir.2
Yargıtay yasak varsa rahatsızlığı aramadan tahliyeye karar verir mi?
Sönmez, Yargıtay’ın bu yasağın varlığı hâlinde hayvanın rahatsızlığa yol açıp açmadığına bakılmaksızın tahliyesine karar verilmesi gerektiğini çeşitli kararlarda istikrarla vurguladığını yazar.2 Örnek olarak Hukuk Genel Kurulu’nun E. 1981/5-780, K. 1982/131, T. 19.02.1982 sayılı kararını gösterir. Kararda yönetim planının 5. maddesiyle kedi, köpek ve tavuk gibi hayvanların beslenmesi açıkça men edilmiş olduğundan, KMK m.28 gereği davalı ile diğer bütün kat maliklerinin bu men hükmüne “aynen” uymak zorunluluğu altında bulundukları kabul edilmiştir. Aynı yönde Hukuk Genel Kurulu’nun E. 1971/5-210, K. 1973/854, T. 10.11.1971 sayılı kararı gösterilir; ayrıca komşuları rahatsız edici hayvan (iki doberman cinsi köpek) beslenmesini kira sözleşmesinin feshi için yeterli sayan Hukuk Genel Kurulu’nun E. 1981/6-499, K. 1982/334, T. 07.04.1982 sayılı kararı anılır.2
Sönmez bu sert yaklaşımı eleştirir. Hayatta kimsesi kalmayan yaşlı bir kişinin kendisine arkadaşlık etmesi için bir hayvan edinmesi örneğini vererek katı uygulamanın mağduriyet yaratabileceğini yazar; evde balık veya hamster besleyen kişiye bile, kimseyi rahatsız etmese de, sırf yasak var diye dava açılabileceğinin anlamsız bir sonuç doğuracağını belirtir. Çözümün dürüstlük kuralı ve hakkaniyetli bakış açısıyla bulunması gerektiği kanaatindedir.2 Aynı tez, öğretide yasağın kişi ve konut dokunulmazlığının ağır bir ihlali sayılacağı için yok hükmünde sayılması gerektiğini savunan görüşlerin ve bir Bursa Bölge Adliye Mahkemesi 4. Hukuk Dairesi kararının (T. 29.04.2019, 142/682) bulunduğunu da aktarır.2 Kanuni bir değişiklik önerilirse de yazar, bunun Kat Mülkiyeti Kanunu m.28’de yapılmasının daha isabetli olacağı görüşündedir.2
Cemiloğlu ise TBMM Hayvan Hakları Araştırma Komisyonu’nun Ekim 2019’da sunduğu raporda yönetim planıyla bağımsız bölümlerde evcil hayvan beslenmesinin yasaklanmasının hak ihlali olduğunun belirtildiğini, gürültü ve çevre kirliliği gibi sorun yaratan hayvanlar dışında bütün hayvanları kapsayan yasakların keyfî kısıtlama sayılarak Kanun’da değişiklik önerildiğini aktarır.3
Tahliyeden önce hangi önlemler düşünülür?
Sönmez’e göre rahatsızlık verdiği sabit olan her hayvan için tahliye kararı verilmesi doğru olmaz. Hâkim önce gürültünün, kokunun ve diğer sorunların giderilip giderilemeyeceğini araştırmalı, bilirkişi incelemesi yaptırmalı ve ancak sonuca göre son çare olarak tahliyeye karar vermelidir.2 Önlem örneği olarak hayvanın bir eğitim kurumuna gönderilmesi ve uzmandan eğitim alması sayılır.2 Aynı yazar, rahatsızlığın tespitinde hayvan sayısının tek başına doğru ölçüt olmamakla birlikte önemli bir kıstas olduğunu, hoşgörü sınırlarının aşılıp aşılmadığını belirleme görevinin hâkime ait olduğunu ve hâkimin keşif, bilirkişi ve tanık delillerinden yararlanması gerektiğini belirtir.2
Tehlikeli sayılan köpek cinslerinde durum farklı mı?
Sönmez, bazı durumlarda ev ve süs hayvanı sınıfında olmakla birlikte hayvanın bizatihi varlığının tehlikeli ve rahatsız edici olması nedeniyle beslenmesinin önlenmesine karar verilmesi gerektiğini yazar; örnek olarak eğitim almış olsa bile yalnızca varlığıyla korku veren pitbull gibi bir köpeğin beslenmesinin mümkün olmadığını gösterir. Dipnotta, Amerikan Pitbull Terrier, Dogo Argentino, Fila Brasileiro, Japanese Tosa, American Staffordshire Terrier ve American Bully ırklarının Tarım ve Orman Bakanlığı Doğa Koruma ve Milli Parklar Genel Müdürlüğü’nün 07.12.2021 tarihli ve 2021-48 sayılı Genelgesi’nde tehlike arz eden hayvanlar olarak belirlendiği aktarılır.2 Yargıtay 5. Hukuk Dairesi’nin T. 22.09.1986 tarihli ve 10982/11666 sayılı kararı da saldırgan köpeğin apartman içinde kalmasının önlenmesi gerektiği yönünde anılır.2
Hayvanlar ortak alanları kullanabilir mi?
Cemiloğlu’na göre evcil hayvanların ortak yerleri kullanması ve ortak yerlerde gezdirilmesi tek başına rahatsız etmeme yükümlülüğüne aykırılık oluşturmaz. Yönetim planında yasaklanması hâli saklı kalmak kaydıyla, taşınmazın durumu, niteliği ve yerel adetler göz önüne alındığında hoş görülebilir dereceyi aşmayan hâllerde evcil hayvanlar ortak yerleri kullanmaktan men edilemez; hayvanlar ortak yerleri kullanırken diğer kat maliklerini rahatsız ederse yükümlülüğe aykırılıktan söz edilebilir.3 Ortak alan kullanım kuralları için kat maliki hak ve borçları yazımıza bakabilirsiniz.
Hangi durumda ne uygulanır?
Aşağıdaki tablo, kaynaklarda yer alan anlatımın özetidir.
| Durum | Sonuç | Dayanak |
|---|---|---|
| Yönetim planında hayvan yasağı yok | Rahatsızlık ölçütüne bakılır | KMK m.18; Sönmez12 |
| Hayvan gürültü, koku veya saldırganlıkla rahatsız ediyor | Rahatsızlık ispatlanırsa tahliye gündeme gelebilir | Sönmez2 |
| Yönetim planında genel hayvan yasağı var | Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yasağı sert uygulamıştır; öğretide eleştirilir | Sönmez2 |
| Evcil hayvan ortak alanda gezdiriliyor | Tek başına aykırılık sayılmaz; rahatsızlık varsa sayılır | Cemiloğlu3 |
| Tehlikeli sayılan ırk | Varlığı tek başına rahatsızlık sayılabilir | Sönmez2 |
Örnek olay: Keçiören’de iki kedili daire
Örnek olay (kurgu): Keçiören’de 24 daireli bir sitede bir malik iki kedi besler. Yönetim planında hayvan beslenmesini yasaklayan bir madde yoktur. Üst kattaki komşu, kedilerin merdivende tüy bıraktığı gerekçesiyle şikâyetçi olur ve tahliye ister.
Kanunda yasaklayıcı hüküm olmadığı için ölçüt m.18’deki rahatsız etmeme yükümlülüğüdür.12 Sönmez’e göre ev ve süs hayvanı beslenmesi tek başına rahatsızlık sebebi değildir; rahatsızlığın ortaya konulması gerekir.2 Şikâyet eden komşunun alerjisi varsa sağlık raporuyla ispat etmesi gerekir; rahatsızlık giderilebiliyorsa önce önlemler düşünülür, tahliye son çaredir.2
Bu olay kurgudur; gerçek bir uyuşmazlıkta yönetim planı, hayvan sayısı ve rahatsızlığın boyutu sonucu değiştirebilir. Keçiören’deki siteniz için Keçiören site yönetimi sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu konuda sık yapılan hatalar nelerdir?
Sık yapılan hatalar, yönetim planını okumadan tahliye istemek, rahatsızlığı belgelememek ve ortak alan yasağını planda düzenlememektir.
- Yönetim planını okumamak. Plandaki yasak Yargıtay kararlarında belirleyici sayılmıştır.2
- Hayvanın varlığını rahatsızlık saymak. Ev ve süs hayvanı beslenmesi tek başına rahatsızlık sebebi sayılamaz.2
- Rahatsızlığı ispatlamamak. Gürültü, koku veya alerji gibi rahatsızlığın ortaya konulması gerekir.2
- Başka binanın planını aynen almak. Yasaklar bazen başka binaların planlarının olduğu gibi alınmasından kaynaklanır.2
- Ortak alan kuralını yazmamak. Ortak yerlerde yasak yönetim planında düzenlenebilir.3
- Sahip yükümlülüklerini unutmak. Tasma, temizlik ve aşı gibi önlemler sahibin sorumluluğudur.2
Ankara’daki binanızın yönetim planı için yönetim planı nasıl olmalı yazımıza bakabilirsiniz.
Sık sorulanlar
Apartmanda evcil hayvan beslemek yasak mı?
Kat Mülkiyeti Kanunu’nda bağımsız bölümlerde ev ve süs hayvanı beslemeyi yasaklayan bir hüküm yoktur; yönetim planı ayrıca incelenir.23
Yönetim planındaki hayvan yasağı geçerli mi?
Sönmez’e göre öğretide yasağın geçerliliği eleştirilir; yazar yasağın geçerli olduğunu ancak katı uygulanmaması gerektiğini düşünür. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu yasağı sert uygulamıştır.2
Yönetim planında yasak yoksa komşu hayvanı kaldırtabilir mi?
Rahatsızlık ispatlanırsa evet. Sönmez, yönetim planında yasak bulunmasa bile rahatsızlık yarattığı saptanan köpeğin uzaklaştırılması gerektiği yönünde Yargıtay kararları gösterir.2
Hayvanın varlığı tek başına rahatsızlık sayılır mı?
Hayır. Sönmez, ev ve süs hayvanlarının beslenmesinin tek başına rahatsızlık sebebi olarak kabul edilemeyeceğini yazar.2
Alerjisi olan komşu ne yapabilir?
Sönmez, hayvan beslenmesinden olumsuz etkilendiğini sağlık raporuyla ispatlayan malikin rahatsız olduğunun kabul edilmesi gerektiğini yazar.2
Hayvan ortak alanlarda gezdirilebilir mi?
Cemiloğlu’na göre tek başına rahatsız etme sayılmaz; yönetim planında yasaklanması mümkündür ve hoşgörü sınırı aşılırsa aykırılık olur.3
Rahatsızlık varsa hayvan hemen tahliye edilir mi?
Sönmez’e göre önce gürültü ve kokunun giderilip giderilemeyeceği araştırılmalı, tahliye son çare olmalıdır.2
Kaç hayvan beslenebilir?
Sönmez, hayvan sayısının tek başına ölçüt olmadığını ama rahatsızlığın tespitinde önemli bir kıstas olduğunu yazar ve yönetim planlarında “en fazla iki evcil hayvan” gibi sınırlar örnek olarak anar.2
Tehlikeli sayılan köpek cinsleri apartmanda beslenebilir mi?
Sönmez, eğitim almış olsa bile yalnızca varlığıyla korku veren pitbull gibi bir köpeğin beslenmesinin mümkün olmadığını yazar.2
Yönetim planına hayvan yasağı sonradan eklenebilir mi?
Yönetim planı değişikliği ayrı kurallara bağlıdır; ayrıntılar yönetim planı değişikliği yazımızdadır. Plan hükümleri bütün malikleri ve haleflerini bağladığından değişiklik sonrası hüküm de herkes için geçerli olur.4
Bu yazı, 10 yılı aşkın yargı tecrübesine sahip hukukçularımız ve KMK uzmanlarımız tarafından hazırlanmıştır. Genel bilgilendirme amaçlıdır; binanızın yönetim planı, onaylı projesi ve kurul kararları farklı sonuçlar doğurabilir.